ಸೂರ್ಯೆ ಜಗತ್ತ್ಗ್ ಬೊಲ್ಪು ಕೊರ್ಪಿನಾಯೆ, ಸಗ್ತಿ ಕೊರ್ಪುನಾಯೆ, ಸರ್ವ ಜೂವಾದಿಲೆಗ್ಲ ಜೂವಂತಿಕೆ ದಿಂಜವುನಾಯೆ. ಸೂರ್ಯೆ ಇಜ್ಜಿಂದಾಂಡ ಏರ್ಲಾ ಇಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ.ಒಂಜಿ ಪಂತಿ ಕಡ್ಡಿಲಾ ಪಂದಂದ್. ಅಂಚಾದ್ ಸೂರ್ಯೆ ದೇವೆರಂದ್ ಪನ್ಪಿನೆಟ್ಟ್ ತಪ್ಪೇ ಇಜ್ಜಿ.
ಈ ನೆಲೆಟ್ ತುಳುವೆರ್ಲ ಸೂರ್ಯನ್ ದೇವೆರ್ಂದೇ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿನಕ್ಲು. ಜೂವಮಾನದ ಸರ್ವ ರೀತಿದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಡುಲ ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಸಗ್ತಿ ಉಂಡೇ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರೊ ತುಳುವೆರೆನ. ಅಂಚಾದ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಚಲನೆದ ಗತಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ದೀವೊಂದು, ದಿನಮಾನೊನು ತುಳುವೆರ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೋ ಪಾಡ್ದಿನವು ಮಹತ್ವವಾಯಿನ ಸಂಗತಿ. ಸೂರ್ಯನ ಆಧಾರೊಡೆ ಗಳಿಗೆ, ದಿನ, ತಿಂಗೊಳು, ವರ್ಸಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿನ ತುಳುವೆರ್ ಸೌರಮಾನ ಕ್ರಮೊನು ಅನುಸರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿನಕ್ಲು. ಸೂರ್ಯೆ ತನ್ನ ಪಥ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪುನ ದಿನೊಡ್ದು ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸುರುವಾಪುಂಡು.
ಸೂರ್ಯೆ ತನ್ನ ಚಲನೆದ ಗತಿ – ಪಥನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದಿನನೇ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ. ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಪಂಡ ಬದಲಾವಣೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಲ ಸಂಕ್ರಾಂದಿಡ್ದ್ ಸಂಕ್ರಾಂದಿಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಕರಿನ ಮನದನಿ ಸಿಂಗೊಡೆ. ಸಿಂಗೊಡೆ ಪಂಡ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಸುರೂತ ದಿನೊಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಳ್ದ ಸಿಂಗೊಡೆನೇ ’ಬಿಸು’. ಬಿಸು ವರ್ಸದ ಸುರೂತ ದಿನೊ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಾರೀ ಕುಸಿ ಕೊರ್ಪಿನ ದಿನೊ.
ತುಳುವೆರೆ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ತೂಂಡ ಆಯಿಟ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆಕ್ಲಾ ಆಯಿತ್ತಾವೇ ಆಯಿನ ಪೊರ್ಲ, ಪೊಲಬು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ ಮೆತ್ತನೆ, ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ, ಮಾತೆನ್ಲಾ ಆರ್ತಿ ಪೀತ್ರಿಡ್ ತನ್ನ ಉಡಲ್ಗ್ ಪಾಡೊನುನ ನಾಡ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ನಾಡ್. ಭಾರತ ದೇಸೊಗಿಡಿ `ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ’ ಪಂಡ ಪೊಸ ವರ್ಸ. ಯುಗಾದಿ ಕರಿದ್ ಪದಿನೈನ್ ದಿನೊಟ್ಟು ಬಿಸು ಪರ್ಬ ರ್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿನ್ ಪೊಸ ವರ್ಸಂದ್ ಪನಂದೆ `ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ’ನ್ `ಬಿಸು’, `ವಿಸು’, `ವಿಷು’, ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಕಾರ ಪಗ್ಗು ೧ಪೊಪುನಾನಿಯೇ ತುಳುತ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನ. ನಿಘಂಟ್ಕಾರೆರ್ ವಿಷು ಪಂಡ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿನ ಕಿರಣ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊನು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಬಿಸುಪರ್ಬ ಸಂಕ್ರಾತಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಭೂಮಧ್ಯೆ ರೇಖೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಆ ದಿನ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಸೂರ್ಯಗ್ ಚಂದ್ರೆಲಾ, ಅಂಚನೇ ಸೂರ್ಯಗ್ ಭೂಮಿಲಾ ಸುತ್ತ್ದ್ ಅವು ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಅಪುನ ಕಾಲಮಾನದಾನಿಗ `ಬಿಸು’, ಪೊಸವರ್ಸ, ಯುಗಾದಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಿಸು ಅತ್ತಂದೆ ಕೇರಳದ ಮಲೆಯಾಳಿಲ್, ತಮಿಳ್ದಕ್ಲಾ ಬಿಸುನು ಬಾರಿ ಗೌಜಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಇನಿತ ಕಾಲೊದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂಚ ಉಂಡು ಪಂಡ, ಒಯಿಕ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕುಂಡಾ, ಒವು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆದ್ ಬುಲೆವುಂಡಾ ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆನ ಪರ್ಬೊಲೆನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲಾ ಇಂಚನೇ ಆತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಆಟಿ ಆಚರಣೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಲಾ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಟಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಗಟ್ಟಿಯಾತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಕೆಡ್ಡಸ, ಬಿಸು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಆಚರಣೆಲ್ ಇತ್ತೆ .ಈ ಪ್ರಚಾರದ ಅಬ್ಬರ ಏತ್ ಉಂಡು ಪಂಡ ತುಳು ಪರ್ಬ, ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಜನ ಮರತೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಬೇತೆ ಆಚರಣೆಲೆಗ್ ಮರ್ಲಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇಂಚ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದಾಂಡ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಲ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಸುರು ಆವೊಡು. ಸಂಗ ಸಂಸ್ತೆಲು ಬಿಸು ಪರ್ಬೊನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಕ್ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕ್ದ್ ಪರ್ಬದ ಗೌಜಿ, ಅಯಿತ ಪರಂಪರೆ ಒರಿಯುಂಡು. ಈ ಮುಖೇನ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಲಾ ಒರಿಯುಂಡು.
